Mensen met neurodivergentie hebben vaak een andere manier van verwerken, communiceren, leren of focussen. Dat hoeft niet zichtbaar te zijn aan de buitenkant.
Neurodivergentie beschrijft een breed scala aan neurologische verschillen, zoals autisme, ADHD, dyslexie, dyscalculie, dyspraxie en ticstoornissen. De term wordt in de wetenschap gebruikt om te benadrukken dat deze verschillen een normaal onderdeel van menselijke variatie kunnen zijn, in plaats van een defect of gebrek.
Autisme wordt gekenmerkt door verschillen in sociale communicatie, sensorische verwerking en voorkeuren voor routine, herhaling en diepte in interesses.
In de DSM-5 wordt autisme beschreven als een spectrum en staat het los van intelligentie of uiterlijk. Het kan invloed hebben op sociale interactie, communicatie en sensorische sensitiviteit.
ADHD omvat persistent aandachtstekort, hyperactiviteit en impulsiviteit die in meerdere contexten een belemmering vormen. Het begint vaak in de kindertijd en kan ook in de volwassenheid doorlopen.
De DSM-5 en het WHO-ICD-11 erkennen ADHD als een neurologische ontwikkelingsstoornis met invloed op aandacht, impulscontrole en organisatie.
Dyslexie is een specifieke leerstoornis die het lezen, spellen en woordherkenning beïnvloedt. Het is niet het gevolg van laag IQ, gebrek aan motivatie of gebrekkige onderwijsmogelijkheden.
De DSM-5 classificeert dyslexie onder specifieke leerstoornissen en erkent dat het een neurobiologische basis heeft.
Dyscalculie betreft problemen met het begrijpen en gebruiken van getallen, rekenconcepten en numerieke redenering. Het is een specifieke leerstoornis die niet alleen te maken heeft met rekenen als schooltaak.
Onderzoekers en diagnostische systemen zoals de DSM-5 beschouwen dyscalculie als een formele leerstoornis in plaats van een gebrek aan intelligentie.
Dyspraxie, ook wel ontwikkelingscoördinatiestoornis genoemd, kan invloed hebben op motorische planning, coördinatie, balans en dagelijkse handelingen zoals schrijven, sport of knopen dichtdoen.
In richtlijnen van NICE en DSM-5 wordt deze groep van problemen erkend als een ontwikkelingsgerelateerde stoornis, niet als een gebrek aan wil of inzet.
Ticstoornissen omvatten motorische en vocale tikken die kortdurend of chronisch kunnen voorkomen. Ze kunnen variëren in intensiteit, frequentie en context.
DSM-5 erkent ticstoornissen als een neurologische ontwikkelingsvariant; veel mensen hebben milde of tijdelijke tics, terwijl anderen er meer last van hebben in stressvolle situaties.
